İslami cemaatlar arada kaldı! REFAH GELECEĞİNİ TARTIŞIYOR/4

21.08.1997 Milliyet

REFAH GELECEĞİNİ TARTIŞIYOR/4
İslami cemaatlar arada kaldı!

Kimisi DYP'yi kimisi RP'yi destekleyen islami cemaatlar, 28 Şubat süreciyle birlikte ne yapacaklarını şaşırdılar. "Derin devlet"le çatışmak istemeyenler kendi faaliyetlerinin yasaklanmasını önleme gayretine düştüler

Ruşen Çakır-Kemal Can

BAŞBAKAN Necmettin Erbakan'ın resmi konutundaki iftar yemeğine, davetli olmasına rağmen katılmayan bir İslami cemaat lideri, olayın hemen ardından bunun nedenini sorduğumuzda epey sert bir yanıt vermişti: "Ülkede birazcık İslam var, o da Erbakan yüzünden yok olacak." 
Bu sözler, İslami camia içinde geleneksel olarak epey yaygın olan Erbakan alerjisini ve köklü cemaatlerin "derin devlet"i ürkütecek işlere girişmeme ihtiyatını gözler önüne seriyor. Nitekim DYP-SHP hükümetinin Başbakanı Tansu Çiller, bir kısım "İslamcı eğilimli danışmanın" tavsiyelerine uyarak, Erbakan alerjisini ve devletle takışmama tavırlarını kaşıyarak birçok cemaatle ilişki geliştirdi. Çiller'in bizzat veya eşi Özer Çiller'in kurduğu temaslar, haklı bir şekilde "RP'ye karşı İslami bir cephe açma" girişimi olarak yorumlanmıştı. Bu kavgada taraf olmak istemeyen cemaatlerse BBP'ci bir görünümü benimsedi, ANAP ise cemaatsız kaldı. 
Bu cepheleşmenin en sıcak döneminde DYP ile RP koalisyona gitti; BBP de başından itibaren bunun gayrı resmi ortağı oldu. Yine de bu partileri ayrı ayrı destekleyen cemaatler arasındaki buzlar erimedi, aksine aralarındaki rekabet arttı. Bir zamanlar "İslam'ı tebliğ usulü" farklılıkları nedeniyle birbirleriyle rekabet eden bu cemaatler, 1990'larla birlikte hızla holdingleşme sürecine girdiler. Artık cemaatler daha ziyade sağlık, eğitim, medya, turizm, faizsiz bankacılık, sigortacılık gibi sektörlerde kıyasıya bir rekabet sürdürüyorlar. Ekonominin iyiden iyiye belirleyici duruma gelmesi "İslami cemaatler piyasasını" allak bullak etmiş durumda. Örneğin hep siyasetle içiçe olmuş Süleymancıların ana gövdesi tarihinden ilk kez Erbakan'la hareket etti ve iki üst düzey temsilcisini RP listelerinden TBMM'ye yolladı.
Kuşkusuz bu camianın hâlâ en dikkat çekici aktörü medya, eğitim ve nihayet finans sektöründe hep "bir numara" olmaya oynayan Fethullah Gülen cemaati. Başta Çiller olmak üzere birçok üst düzey politikacıyla sıcak ilişkiler kuran Gülen'in DSP lideri Bülent Ecevit'le yakınlığı parmak ısırtıyor. 
28 Şubat süreciyle birlikte, "kötümser tahminler" doğrulanmaya başlandı. Çoğu cemaatler tarafından denetlenen Kuran kurslarının ve öğrenci pansiyonlarının geleceği belirsizleşti; cemaatlerin üzerinde yükseldiği meşru zemin olan vakfların tepesinde Demokles'in kılıcı sallandırıldı, en önemlisi "Yeşil sermaye"nin ticari faaliyetleri ve finans kaynakları sıkı denetim altına alındı, boykot edildi... 
Cemaatlerin önünde iki seçenek belirdi. Ya 8 yıllık kesintisiz eğitim başta olmak üzere, İslami hareketi geriletecek uygulamalara karşı direnmek ya da yeniden şekillenen iktidar ilişkileri içinde kendilerine yeni alanlar açmak. 5+3 yanlısı gösterilerin sönüklüğü direniş çizgisinin tasvip görmediğini gösteriyor. Nitekim en sıkı Refahyolcu olan bir camaatın yayın organları Başbakan Mesut Yılmaz'ı manşetlerine taşıyor. Fethullah Gülen ise daha krizin ortasında MGK kararlarına onay vermişti. Ardından "yobazlığa karşı ılımlı İslam" yorumlarını tefrika eden bazı gazeteler tirajlarını epey artırdı. RP'liler ise el altından, Gülen'in bir askeri darbeden zarar görmemek için ABD'ye gittiği dedikodusunu yaydılar. 
Bu arada Türkiye'de din-devlet ilişkilerinin gerçeğini anlayabilmek için hâlâ koskocaman bir soru, yanıtlanmış, hatta sorulmuş değil: Yaklaşık 30 yıldır yasalar çerçevesinde politika yapan, birkaç kez başbakan yardımcısı ve sonunda başbakan olarak Erbakan niye sistem dışı, hatta sistem karşıtı olarak kabul ediliyor da, kamuoyu önüne son üç yılda çıkan Gülen, aynı sistemin içinde, hatta onun teminatı olarak görülüyor.

Kutlular: Erbakan Demirel'e dua etsin

NURCULUK hareketinin ana okulu olan Yeni Asya cemaatinin önde gelen ismi, Yeni Asya gazetesinin sahibi Mehmet Kutlular, Refahyol hükümetine, RP'ye ve Cumhurbaşkanı Demirel bakışlarını anlattı: 
"Biz Çiller'in yanındayız, DYP'deyiz. Süleyman Bey'le Çiller arasında bir terslik olduğunu sanmıyorum. Demirel tecrübesiyle, bilgileriyle davranıyor; o Meclis'in kapatılmasını istemez, o yüzden yaptıklarını saygıyla karşılıyorum. Biz DYP - SHP'ye hayır dememiştik. Anayol'u destekledik, yürümedi; RP ile koalisyonu destekledik. 
Biz öteden beri hürriyetçi parlamenter sistemin İslama karşı, aykırı olmadığını savunuyoruz; Üstad Said Nursi Cumhuriyet'ten evvel bunu ispat etmiş. Halbuki RP'deki arkadaşların demokrasiye bakışları pek sıcak değil, bunu İslam'la telif etmekte zorlanıyorlar. 
Bize göre din bir partinin tekelinde olamaz, siyasete de alet edilemez. İslam umumun mukaddesidir, her parti ona sahip çıkma durumundadır. Biz RP'lilerin "Biz hakkız, diğerleri batıldır" yaklaşımını hep tenkit etmişizdir. Şu anki sıkıntılar esas olarak bu yanlışlıktan kaynaklanmaktadır. Yine de RP'nin demokrasiyi tam olarak sindirdiğini sanmıyorum, ama bunu iyi bir başlangıç sayıyorum. RP'lilerin kendilerine biraz daha çekidüzen verip demokrasiye sahip çıkmaları lazım. 
Bugün hangi şartlar Erbakan'a demokrasiyi savundurtturuyorsa, Demirel'i de bu türlü konuşturan aynı anormal şartlardır. Ben kendisini 30 yıldır yakından tanırım. Mesela Demirel, Çiller'e görev vermiş olsaydı ülkedeki tansiyon düşmemiş olacaktı. 
RP'liler hep Demirel'e karşı çıktılar, onu dine karşı gördüler. Halbuki içinde bulundukları hürriyet ortamını Demirel'e borçludurlar. Bugünkü tavırlarına aldanmayın, ne sol, ne asker Demirel'e güvenmez; çünkü onlar Türkiye'deki İslami şuurlanmadan öteden beri Menderes ve Demirel'i sorumlu tutmuşlardır. Erbakan ve partisi Demirel'e teşekkür etmeli, hatta ona dua etmelidir. Gelinen noktada Erbakan'ın katkısı hiç yoktur. Ama siyaset bu; kavgadan yumruk sayılmaz."



Destek olmak ister misiniz?
Doğru haber, özgün ve özgür yorum ihtiyacı
Bugün dünyada gazeteciler birer aktivist olmaya zorlanıyor. Bu durum, kutuplaşmanın alabildiğine keskin olduğu Türkiye'de daha fazla karşımıza çıkıyor. Halbuki gazeteci, elinden geldiğince, doğru haber ile özgün ve özgür yorumla toplumun tüm kesimlerine ulaşmaya çalışmalı ve bu yolla, kutuplaşmayı artırma değil azaltmayı kendine hedef edinmeli. Devamı için

YAZI DİZİSİ
1 Kararsızlık, hazırlıksızlık, basiretsizlik, kifayetsizlik REFAH GELECEĞİNİ TARTIŞIYOR/1 18.08.1997
2 Aydın Menderes: "Refah solcuyum desin" REFAH GELECEĞİNİ TARTIŞIYOR/2 19.08.1997
3 İsmet Özel: Refah test edildi onaylandı REFAH GELECEĞİNİ TARTIŞIYOR/3 20.08.1997
4 İslami cemaatlar arada kaldı! REFAH GELECEĞİNİ TARTIŞIYOR/4 21.08.1997
5 Tüm gözler radikallerde REFAH GELECEĞİNİ TARTIŞIYOR/5 22.08.1997
6 RP yolunu arıyor REFAH GELECEĞİNİ TARTIŞIYOR/6 23.08.1997

Son makaleler (10)
13.09.2019 Davutoğlu ve arkadaşlarının AKP’den istifasının muhtemel sonuçları
12.09.2019 CHP değişmeli mi? Değişebilir mi?
11.09.2019 11 Eylül’ü kim yaptı?
11.09.2019 Transatlantik: John Bolton olayı, Ali Babacan söyleşisi, Kremlin’deki CIA ajanı & Kuzey Suriye’de Güvenli Bölge’de son durum
10.09.2019 Ali Babacan’ın söyledikleri ve söylemedikleri
09.09.2019 Bir “muhalefet” stratejisi olarak felaket tellallığı
06.09.2019 Yargı vesayetinde son nokta: Canan Kaftancıoğlu’na mahkumiyet
05.09.2019 Ekrem İmamoğlu’nun başkanlıkta 70 günü
04.09.2019 Erken seçim olur mu? Olursa ne olur?
03.09.2019 İçeride ve dışarıda Erdoğan’ın zor günleri: Murat Yetkin ile söyleşi
13.09.2019 Davutoğlu ve arkadaşlarının AKP’den istifasının muhtemel sonuçları
04.09.2019 Turkey: Could there be an early election? If so, what will happen?
19.08.2019 Erneute Amtsenthebung: Erdogans große Verzweiflung
24.07.2019 Pourquoi le gouvernement turc change-t-il son attitude face aux syriens ?
11.02.2016 Hesabên herdu aliyan ên xelet şerê heyî kûrtir dike
05.05.2015 CHP-şi Goşaonuş Sthrateji: Xetselaşi Coxo Phri-Elişina Mualefeti
03.04.2015 Djihadisti I polzuyutsya globalizatsiey I stanovitsya yeyo jertvami. Polnıy test intervyu s jilem kepelem
10.03.2015 Aya Ankara Az Kobani Darse Ebrat Khahad Gereft?
08.03.2015 La esperada operación de Mosul: ¿Combatirá Ankara contra el Estado Islámico (de Irak y el Levante)?
18.07.2014 Ankarayi Miçin arevelki haşvehararı