Kim bu "cihatçılar"?

12.01.2015 Habertürk
Lire en Français | فارسى بخوان | Читать на русском

Öncelikle "cihatçı" kavramını ilk çıktığı günden bu yana sevmediğimi belirteyim. Cihatçı denince akla esas olarak, yabancı bir ülkedeki cihada gönüllü olarak katılanlar geliyor. Bu kişiler Afganistan, Bosna, Keşmir, Çeçenistan gibi cihat alanlarında basit bir şekilde "yabancı mücahit" olarak adlandırılırdı. Ayrıca 11 Eylül 2001’deki intihar saldırılarını gerçekleştiren El Kaide militanlarına da "cihatçı" denmedi. Fakat özellikle Irak ve Suriye’deki iç savaşlarla ve bunların doğurduğu Nusra, (IŞ)İD gibi örgütlerle birlikte yabancı savaşçılar "cihatçı" olarak adlandırılır oldular. Yerine daha iyi bir kavramın da bulunmaması nedeniyle hızla yaygınlaştı ve yerleşti; mecburen kullanmak zorunda kalıyoruz.

DEVLETLERİN İKİYÜZLÜLÜĞÜ

Bugün az ya da çok Müslüman nüfusa sahip olan ülkelerin yönetimlerinin hemen hepsi cihatçılardan şikayetçiler, hatta onu en öncelikli güvenlik sorunu olarak saptayanların sayısı hayli yüksek. Bu noktada ciddi bir samimiyetsizlik söz konusu. Zira yabancı mücahit olayının ortaya çıktığı Afgan cihadından bu yana devletler buna göz yumdu, görmezden geldi, hatta kimi durumlarda teşvik etti. Bazı durumlarda kimi devletler stratejik hesaplarla bu olgunun önünü açtılar. Bugün cihatçılardan en fazla şikayet eden ABD, Suudi Arabistan, İran, Suriye ve tabii ki başka birçok ülkeyle birlikte Türkiye de şu ya da bu nedenle cihatçılık denen olayın gelişmesi ve küresel tehdit haline gelmesini engelleme noktasında kesinlikle ellerinden geleni yapmadılar.
Daha önce Cezayir, Suudi Arabistan, Mısır, Türkiye gibi ülkeler ihraç ettikleri cihatçıların anavatanlarına da şiddeti taşımasının bedelini ağır bir şekilde ödemişlerdi. 7 Ocak’taki Paris Charlie-Hebdo saldırısı Batı’ya da cihadcının her an evine dönebileceğini ve orayı da bir savaş alanına dönüştürebileceğini net bir şekilde gösterdi.

OLIVIER ROY’NIN BAKIŞI

Bir süredir dünyanın dört bir tarafında "Kim bu cihadcılar? " sorusuna cevap aranıyor. Şu ana kadar ortada çok sayıda cevap dolaşıyor. Bu konuda dünyanın önde gelen araştırmacılarından Fransız Olivier Roy, yakında Metis Yayınları’ndan çıkacak olan "Kayıp Şark’ın Peşinde" (Çeviren Haldun Bayrı) adlı anı kitabında önemli açılımlar sunuyor. Roy ilkin radikal fikirlerin bir “virüs” gibi bulaştığı düşüncesine dikkat çekiyor. Bu noktada karşımıza gençlere bu fikirleri aşılayan radikal imamların çıktığını hatırlatan Roy şu soruyu soruyor: "İyi ama o genç nasıl ve niçin cihada geçmektedir?" Ve devam ediyor: "Virüs modeli, mücadele edilmesi gerekeni anlama, dolayısıyla da tanımlama olanağı vermez. " Roy’ya göre devletlerin radikal imamlara karşı açtıkları sürek avları nafiledir, "zira radikalleşmenin imama ihtiyacı yoktur."
İkinci aşamada sosyologlar devreye giriyor ve bizi o gençleri anlamaya davet ediyor. Şöyle yazıyor Roy: "Sosyolog, sosyo-ekonomik bağlamdan, ırkçılıktan, İsrail-Filistin çatışmasından, devlet terörizminden, Amerikan insansız hava araçlarından bahseder... Tabii ki bütün bunların bir anlamı vardır. Fakat, radikalleşmenin nedenleri hakikaten bunlar olsalardı, yüz binlerce cihatçı olması gerekirdi."
Fransız araştırmacı, cihatçı şiddetin iki büyük anlatıyı karşı karşıya getirdiğini vurguluyor: Bir yanda bunu "ezilenlerin isyanı" olarak görüp gösterme, karşısındaysa terörizmin köklerinin aslında İslamiyet içinde olduğunu kanıtlamaya çalışma. Roy, bu iki büyük ve yanlış anlatıdan kaçınmamızı, bireylere, aktörlere dönmemizi ve onların hayatta kat ettikleri güzergâhlara ilgi göstermemizi öneriyor. Bunu da "sahaya dönmek" olarak adlandırıyor. 

KİŞİSEL BİR NOT

30 yıldır gazeteciyim ve meslekteki ilk günümden itibaren İslami hareketler üzerine çalışıyorum. Bu sürecin tam ortasında 11 Eylül patlak verdi ve o ana kadar öğrendiğimiz, bildiğimiz birçok şeyi geçersiz kıldı.
11 Eylül’den bu yana yaşananların bilançosunu çıkartmak gerekirse, şahsen dünyanın artı hanesine pek bir şey koyabilecek durumda değilim.
7 Ocak’ın da bambaşka bir dönüm noktası olduğu söyleniyor. Galiba doğru.
7 Ocak sonrasının ise 11 Eylül sonrasına benzemeyeceği vaat ediliyor ki hiç sanmıyorum.
Olivier Roy’nın terimiyle ‘sahaya dönmek’ için umut ışığı olması lazım. Yoksa cihatçılığı ve cihatçıları anlamaya çalışmanın hiçbir anlamı olmaz.




Destek olmak ister misiniz?
Doğru haber, özgün ve özgür yorum ihtiyacı
Bugün dünyada gazeteciler birer aktivist olmaya zorlanıyor. Bu durum, kutuplaşmanın alabildiğine keskin olduğu Türkiye'de daha fazla karşımıza çıkıyor. Halbuki gazeteci, elinden geldiğince, doğru haber ile özgün ve özgür yorumla toplumun tüm kesimlerine ulaşmaya çalışmalı ve bu yolla, kutuplaşmayı artırma değil azaltmayı kendine hedef edinmeli. Devamı için

Son makaleler (10)
19.09.2020 Hâlâ AKP diye bir parti var mı?
17.09.2020 İktidarın tabipleri hedef almasının nedenleri ve anlamı
16.09.2020 İslam’da tarikat ve cemaatlerin yeri: Prof. Mustafa Öztürk ile söyleşi
15.09.2020 Ruşen Çakır ve İsmail Saymaz tartışıyor: Tüm yönleriyle tarikat ve cemaatler
11.09.2020 Kemal Can ve Ruşen Çakır ile Haftaya Bakış (31): Türkiye-Fransa gerginliği, Demirtaş söyleşisinin yankıları & salgınla mücadelenin gidişatı
09.09.2020 CHP’nin tanık olduğum 50 yılı
08.09.2020 Erdoğan artık neden eskisi gibi gündemi belirleyemiyor?
07.09.2020 Selahattin Demirtaş, Ruşen Çakır’ın sorularını cevapladı: “Dışarıda olsaydım bir sabah Başak ile birlikte Meral Hanım’ın kapısını çalar ve ‘Kahvaltıya geldik’ derdim”
07.09.2020 Selahattin Demirtaş’ın farkı
05.09.2020 Tarikat Sorunu : Çözüm Yasakçı Olmayan Laiklik
19.09.2020 Hâlâ AKP diye bir parti var mı?
24.06.2020 Turkey-Egypt: The unending fight
12.05.2020 Les guerres post-modernes de la mafia en Turquie
19.08.2019 Erneute Amtsenthebung: Erdogans große Verzweiflung
11.02.2016 Hesabên herdu aliyan ên xelet şerê heyî kûrtir dike
05.05.2015 CHP-şi Goşaonuş Sthrateji: Xetselaşi Coxo Phri-Elişina Mualefeti
03.04.2015 Djihadisti I polzuyutsya globalizatsiey I stanovitsya yeyo jertvami. Polnıy test intervyu s jilem kepelem
10.03.2015 Aya Ankara Az Kobani Darse Ebrat Khahad Gereft?
08.03.2015 La esperada operación de Mosul: ¿Combatirá Ankara contra el Estado Islámico (de Irak y el Levante)?
18.07.2014 Ankarayi Miçin arevelki haşvehararı