Yeni “Yeşil Kuşak Projesi”

01.02.2026 medyascope.tv

20. yüzyılın son çeyreğinde ABD’nin “Yeşil Kuşak” adında bir projeyi devreye soktuğu söylenir. Tahmin edileceği gibi “yeşil” doğruda İslamiyete gönderme yapıyor. İddialara göre amaç, Sovyetler Birliği’nin İslam dünyasındaki etkinliği kırmak, daha ötesinde Müslümanların yoğun olarak yaşadığı Azerbaycan, Özbekistan, Kazakistan gibi cumhuriyetlerde, hatta Rusya’nın Tataristan, Dağıstan, Çeçenistan gibi bölgelerinde  istikrarsızlık yaratmak için İslam dinini siyasallaştırmaktı.
ABD’nin“Yeşil Kuşak Projesi”ni hazırlayıp yürürlüğe soktuğu yolunda herhangi bir resmi kayıt yok. Bununla birlikte Sovyet işgali altındaki Afganistan’da İslamcı mücahitlerin örgütlenmesi, silahlanması ve yönetimi ele geçirmesi ABD ve ona destek veren başta Pakistan gibi ülkeler ve tabii ki CIA olmasa asla mümkün olamazdı.

“Türk-İslam sentezi”
Komünizmle mücadele gerekçesiyle İslamiyetin siyasi yorumlarının gelişip güçlenmesine ABD başta olmak üzere Batı müdahalesinin ülkelere göre değişen farklı versiyonları var. Örneğin Arap dünyasında etkili olan Müslüman Kardeşler, ABD yanlısı rejimlerin hüküm sürdüğü Mısır, Ürdün gibi ülkelerde kontrollü bir şekilde dizginlenirken, örneğin Sovyetler’e yakın olan Esad rejimine karşı Suriye’de radikalleştirildi.
Bu noktada Filistin’e ayrı bir parantez açmak gerekiyor. Filistin’de Sovyetlerle güçlü ilişkileri olan seküler/milliyetçi Filistin hareketlerine karşı Müslüman Kardeşler’in Filistin ayağı olan Hamas’ın bizzat İsrail tarafından önünün açılmış olduğu biliniyor.
Türkiye’deyse İran İslam Devrimi’nden belli ölçülerde etkilenmiş olan İslamcı hareketler tercih edilmeyip devlet eliyle bir “Türk-İslam sentezi” kotarıldığını, 12 Eylül 1980 darbesiyle işbaşına gelen askeri cuntanın da beceriksiz bir şekilde bunun üzerinde yükseldiğini hatırlatmak gerek.

Büyük Ortadoğu Projesi
Sovyetler Birliği çoktan tarihe karıştı fakat İslam coğrafyasındaki güç ve nüfuz çatışmaları tabii ki bitmedi. Artık tek kutuplu olduğu varsayılan 21. yüzyılın başlarında, dünyanın tek patronu olduğu düşünülen ABD tarafından “Büyük Ortadoğu Projesi” (BOP) devreye sokuldu.
Hakkında çok şey söylenen ve komplo teorileri üretilen BOP’un temel perspektifi İslam coğrafyasında artık süreleri dolmakta olan otoriter ve totaliter yönetimlerin iktidarlarını toplumla ve onun içinde genellikle en güçlü profil olarak ortaya çıkan İslami hareketlerle paylaşmasıydı. “Arap Baharı”nı bu projenin çok da arzu edilmeyen ve zaten başarısız da olan bir uzantısı olarak görmek mümkün.
BOP’un ekmeğini büyük ölçüde yemiş olan İslamcıların bu projeyi “Büyük İsrail Projesi” olarak görmüş olduklarını da garip bir çelişki olarak not edelim. BOP’un başarısız olmasının birçok nedeni var. Şahsen muhalif bir siyasal hareket olarak herkesin ilgisini çeken İslamcılığın, Mısır’da açık bir şekilde görüldüğü gibi, bir ülkeyi yönetme konusunda pek başarılı olmadığı ortaya çıktı.
Bu noktada Türkiye ve Recep Tayyip Erdoğan/AKP bir istisna. Nitekim Erdoğan’ın BOP’un “asbaşkanı” seçilmesinde onu diğer İslamcılar için bir “model” olarak görmenin etkisi olmuştur.

İbrahim Anlaşmaları
Çoğunluğun aksine BOP’un sürdüğüne inanmıyorum fakat ABD’nin Ortadoğu başta olmak üzere İslam dünyasını unutmadığı da muhakkak. Nitekim ABD Başkanı Donald Trump’ın Afganistan’ı Taliban’a bırakıp kaçması akıllara “Yeşil Kuşak”ı getirdi. El Kaide geçmişi ayan beyan ortada olan Ahmed eş-Şara’nın Beyaz Saray’da ağırlanması da keza öyle.
Yeni dönemde iki içiçe geçmiş hedefin Ortadoğu’da belirleyici olduğu söylenebilir: İran’ın çevrelenmesi ve İsrai’in güvenliği, hatta daha ötesinde bölgenin hegemon gücü olması.
Bu dönemin öne çıkan ve önümüzdeki günlerde daha fazla duyacağımız kavramının adı İbrahim Anlaşmaları. Trump’ın ilk başkanlık döneminde Ağustos–Eylül 2020’de İsrail Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn ile anlaşma imzaladı. Bunları Fas ve Sudan izledi. Geçen yıl kasım ayında Kazakistan, aralık ayında da Somaliland İsrail ile benzer anlaşmalar imzaladılar.
Trump Suudi Arabistan’ın da zincire eklenmesini arzuluyor ve Gazze’nin yeniden inşası projesinin Suudi krallığını ikna etmesini umuyor. Bir diğer beklentisi de Suriye’nin İsrail ile kalıcı bir anlaşma imzalaması. Ve tabii Türkiye’nin anlaşma imzalamasa bile  İsrail ile nötr bir ilişkiyi benimsemesi.

Suriye’yi anlamak
Son dönemde Suriye’de yaşananları daha iyi anlamak için bunları akılda tutmak isabetli olacaktır. Bu bağlamda Zıryan Rojhılati'nin yazısının (https://www.rudaw.net/turkish/opinion/29012026) bitiş paragrafını aktarmak isterim:
“Artık asıl soru yalnızca Kürtlerin Suriye’deki geleceği ya da DSG’nin orduya entegrasyonu değildir. Asıl soru, ‘Sünni Hilali’ ve ‘Şii Çemberi’ olarak tanımlanan yeni bölgesel güvenlik mimarisinin kıskacında Kürtlerin konumunun nereye evrileceğidir.”
Evet alın size yeni iki kavram: “Sünni Hilali” ve “Şii Çemberi”.
İsimler değişiyor ama ABD’nin İslam dünyasını bir “kuşak” ile kendisine bağlama gayretleri bitmiyor.

Destek olmak ister misiniz?
Doğru haber, özgün ve özgür yorum ihtiyacı
Bugün dünyada gazeteciler birer aktivist olmaya zorlanıyor. Bu durum, kutuplaşmanın alabildiğine keskin olduğu Türkiye'de daha fazla karşımıza çıkıyor. Halbuki gazeteci, elinden geldiğince, doğru haber ile özgün ve özgür yorumla toplumun tüm kesimlerine ulaşmaya çalışmalı ve bu yolla, kutuplaşmayı artırma değil azaltmayı kendine hedef edinmeli. Devamı için

Son makaleler (10)

01.02.2026	Yeni “Yeşil Kuşak Projesi”
01.02.2026	"Kent uzlaşısı" zulmü
31.01.2026	Yeniden: Mazlum Abdi realitesi
27.01.2026	“Biraz da siyaset konuşalım!”
26.01.2026	“Kürtlerin acısı, Türklerin zaferi”
25.01.2026	Kürtler için hasar tespit raporu
25.01.2026	Öcalan’ın liderliği sarsılıyor
24.01.2026	Kürtlerin üç büyük talihsizliği | Yener Orkunoğlu anlatıyor
23.01.2026	Çağımızın Sisifos’u: Kürtler
22.01.2026	Suriye dersleri: “Krala yaslanmayın, düşersiniz”

01.02.2026		Yeni “Yeşil Kuşak Projesi”
22.09.2024		Ruşen Çakır nivîsî: Di benda hevdîtina Erdogan û Esed de
17.06.2023		Au pays du RAKI : Entretien avec François GEORGEON
21.03.2022		Ruşen Çakır: Laicism out, secularism in
19.08.2019		Erneute Amtsenthebung: Erdogans große Verzweiflung
05.05.2015		CHP-şi Goşaonuş Sthrateji: Xetselaşi Coxo Phri-Elişina Mualefeti
03.04.2015		Djihadisti I polzuyutsya globalizatsiey I stanovitsya yeyo jertvami. Polnıy test intervyu s jilem kepelem
10.03.2015		Aya Ankara Az Kobani Darse Ebrat Khahad Gereft?
08.03.2015		La esperada operación de Mosul: ¿Combatirá Ankara contra el Estado Islámico (de Irak y el Levante)?
18.07.2014		Ankarayi Miçin arevelki haşvehararı